سيد على آل داوود

16

دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى )

نيز سركشى نمايد و مهندسين مزبور مأمور شده‌اند كه راه مناسب رفت و برگشت او را شناسائى كرده و براى بهبود راهها ، طرحهاى لازم را ارائه دهند . مطالب آن از نظر احتوا بر مسائل تاريخى و جغرافيائى ، مفيد و نسبتا دقيق است . نسخهء اصلى آن در كتابخانه وزارت خارجه محفوظ و تحت شماره 6287 مضبوط است . اين نسخه در نشريه نسخه‌هاى خطى جلد دوم [ نشريهء كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ] به سال 1341 ش توسط آقاى افشار در ضمن معرفى نسخ خطى آن وزارتخانه توصيف شده است . چند صفحهء نخست آن همزمان با فرهنگ ايران زمين در نشريه وحيد [ سال هفتم ، 1348 ش ، صفحات 347 الى 353 ] نيز به طبع رسيده است . سطور ابتدا و انتهاى آن را محض نمونه آشنائى نقل مىنمائيم . در مقدمه آمده است : « صورت كتابچه و راپورت مسافرت منازل بيست و دوگانه از شهر شيراز به سروستان و فسا و داراب و جهرم و خفر و كوار الى مراجعت شيراز است كه حسب الامر جهان مطاع . . . اعلى حضرت . . . به تصويب امين السلطان وزير اعظم و با انتخاب جلالت مآب مخبر الدوله وزير علوم و حكمران فارس دامت شوكته به مأموريت . . . اين خانه زاد دولت ابد مدت قاهره محمد حسن ميرزا مهندس قاجار مطابق سنه 1308 صورت اختتام پذيرفت . منزل اول كنار پل فسا . . . » و كتاب چنين خاتمه مىيابد : حمد خداوند متعال و قادر لايزال و درود بىپايان بر پيغمبر بزرگوار و آل طاهرين او سلام اللّه عليهم اجمعين باد كه اين راپورت مسافرت از شيراز به فسا و دارابجرد و خفر و جهرم و كوار الى مراجعت به شيراز در زمان فرمانفرمائى حضرت مستطاب و الا شاهزاده معتمد الدوله به مأموريت و قلم اين خانه‌زاد دولت ابد مدت قاهره محمد حسن مهندس قاجار صورت اختتام پذيرفت . فى شهر شوال المكرم من شهور سنه 1308 ق . چند صفحه اول اين سفرنامه در مجلهء وحيد ( سال هفتم « 1348 » صفحات 347 الى 353 ) نيز به چاپ رسيده است . و اما سفرنامه حاضر كه در فهرست كتابخانه مجلس از آن به نام « جغرافيا و نام منازل از تهران به شيراز » نام برده شده از كتاب قبلى مفصل‌تر است و نسخهء خطى منحصربه‌فرد آن در كتابخانه مجلس نگهدارى مىشود و با وجود آنكه مصحح براى يافتن نسخه ديگرى از آن تمام فهارس چاپى و نيز فهرستهاى داخل كتابخانه را بررسى نمود ، نسخه ديگرى از آن به دست نيامد . نسخهء مجلس در فهرست آن كتابخانه جلد دهم ص 490 معرفى شده است . اين كتاب تحت شماره 3046 در آن كتابخانه مضبوط است . اين سفرنامه نتيجهء مسافرت دو تن از مهندسان